Τ' αστεράκι

Μπορεῖτε νὰ τὸ κατεβάσετε ἀπό ἐδῶ:

http://papadiamandes.files.wordpress.com/2011/06/asteraki.pdf

Στο χαριτωμένο αυτό διήγημα ο Παπαδιαμάντης ως συνήθως επιδίδεται σε διεισδυτική ψυχογραφία και στοχαστική ηθογραφία ανθρώπων του νησιού του.

Το μοτίβο αυτής της ψυχογραφίας στη βάση του είναι στερεότυπο: «Τα πάθια κι οι καημοί του κόσμου» και τα δράματα του κόσμου, κι από την άλλη πλευρά η αγνή και άδολη ψυχή του λαού μας, η βαθιά ποιότητα του ορθοδόξου έλληνα, κάτι τόσο ατόφιο και γνήσιο, τόσο αξιοζήλευτο και αναντικατάστατο, κάτι μοναδικό στον κόσμο!..

Ο Παπαδιαμάντης, όταν έγραφε αυτό το διήγημα ήταν ήδη 58 ετών. Απόμαχος της ζωής, έχοντας εγκαταλείψει την πολύβουη και ματαιόδοξη Αθήνα κι έχοντας εγκατασταθεί στην νοσταλγημένη γενέτειρά του.

Ο θαυμασμός του λοιπόν προς την 16χρονη Πούλια δεν είναι ούτε ερωτικός ούτε ερωτύλος. Ο Παπαδιαμάντης δεν αισθάνεται υποψήφιος εραστής -είναι ολοφάνερο- αλλά ούτε και χυδαίος και βδελυκτός μωμόγερος. Εκτός από την ήδη περασμένη ηλικία του συγγραφέα, την πολύπαθη διαδρομή της ζωής του, που τον ωρίμασε τόσο, και την κλονισμένη υγεία του, που τον προσγείωσε τόσο, αποδεικνύει την ανωτέρω τοποθέτησή μας και μία προσεκτική ανάγνωση της περιγραφής της νεαράς Πούλιας. Ο Παπαδιαμάντης δεν περιγράφει τη θηλυκότητά της και την γυναικεία μαγεία της, δεν παρατηρεί τα δελεαστικά και ερεθιστικά σημεία του στήθους, της γάμπας, σαρκωδών χειλέων ή λάγνων βλεμμάτων, αλλά περιγράφει ψυχικό κάλλος της κόρης, το οποίο φυσικά δένει ολοταίριαστα με την χάρη της νιότης της.

Χαριτωμένη, λυγερή, ύπαρξη αγγελική στην όψη, αλλά και σεμνή, εργατική, αφοσιωμένη στα καθήκοντα του σπιτιού, υπομονετική και σεβαστική στον μέθυσο πατέρα της, καρτερική στην άτακτη μικρότερη αδελφή της.

Έτσι εξηγείται πώς στην θρησκευτική φύση και στον μυσταγωγικό στοχασμό του Παπαδιαμάντη κάποια στιγμή η ύπαρξη αυτή του φανερώνεται ως φλογίτσα καντηλιού και ως μικρό χαριτωμένο διακριτικό ουράνιο αστεράκι κάτω από τη στέγη του πατρικού της. Το αντικρύζει με δέος ο Παπαδιαμάντης και δεν τολμά να ανιχνεύσει τίποτε περισσότερο γύρω από αυτό. Είναι πεπεισμένος όμως ότι το είδε. Ήταν όραμα. Ήταν θείο σημείο..

Ανάλογο μυστηριώδες φαινόμενο, εκφραστή του πνευματικού κόσμου, θα συναντήσουμε κι αλλού στις αφηγήσεις και τα βιώματα του Παπαδιαμάντη και του λαού του, όπως πχ στην λάμψη που σελάγιζε πάνω στο πέλαγος, ανάμεσα από τα νησάκια Τσουγκριά και Τσουκριάκι, στο «Άνθος του Γιαλού».

Αξίζει να σημειώσουμε και το εξής υπέροχο στον ψυχισμό και στον στοχασμό του Παπαδιαμάντη. Αυτός ως κοσμοκαλόγερος ήταν απόλυτα κατατσαλαγμένος στην κλήση του, στο δρόμο της ζωής του. Και δεν έχουμε κανένα στοιχείο μέσα στα διηγήματά του αλλά ούτε και από εξωτερικές μαρτυρίες ότι παρεξέκλινε ποτέ με ερώτυλη διάθεση απέναντι στο γυναικείο φύλο. Ήταν θεληματικά-κατασταλαγμένα μόνος, εσωστρεφής, στον κόσμο του, στους πόνους του, μέσα σε ευδιάκριτα μενεξεδένια συναισθήματα φυσικής μελαγχολίας..

Ωστόσο, η τοποθέτησή του απέναντι στό γυναικείο φύλο ποτέ δεν ήταν πουριτανική. Πάντα θαυμάζει την γυναικεία χάρη και ομορφιά, πάντα την συνδέει με το εσωτερικό ήθος, την ευγένεια, την ευσέβεια, την εγκαρτέρηση στον πόνο και στα χτυπήματα της ζωής, τη φιλεργία, την φιλοστοργία.

Πάντα θα εκφράσει κάτι «εφηβικό» σαν θελκτικότητα, σαν ευαισθησία και συγκίνηση απέναντι στην γυναικεία ύπαρξη. Άλλωστε, μην ξεχνούμε ότι ένας συγγραφέας πάντα φροντίζει να βάζει ανάλογες πινελλιές στο έργο του κι έτσι να το καθιστά ελκυστικό, ενδιαφέρον, προσφιλές.

Με πίκρα μόνο και απογοήτευση σημειώνει αλλού στο έργο του ο Παπαδιαμάντης το άλλο, το αντίθετο φαινόμενο, όπου ορισμένες γυναίκες με το πέρασμα των καιρών, αλλά και την προσωπική τους αμέλεια, εγκατέλειψαν τα προσόντα αυτά, τα θεόθεν εμφυτευμένα μέσα τους, και κατέληξαν σε γεροντική ηλικία σκληρές, άκαρδες, φθονερές, μοχθηρές, βάσκανες, ακόμη και ..φόνισσες!

Παιδική Πασχαλιά

Μπορείτε να το κατεβάσετε από εδώ:

http://papadiamandes.files.wordpress.com/2011/04/cf80ceb1cf80ceb1ceb4ceb9ceb1cebc-cf80ceb1ceb9ceb4ceb9cebaceaecf80ceb1cf83cf87ceb1cebbceb9ceac.pdf

Η Φόνισσα

http://papadiamandes.files.wordpress.com/2011/03/cf80ceb1cf80ceb1ceb4ceb9ceb1cebc-cf86cf8ccebdceb9cf83cf83ceb1.doc

Χωρίς στεφάνι

Το διήγημα προφανώς διαδραματίζεται στην ΑΘήνα, και μάλιστα στην περιοχή των Αγ.Αναργύρων Ψυρρή.
Γνωστός ο Νεωκόρος Καλόγερος, ο Σαμουήλ του Διηγήματος "ο Καλόγερος" (Νήφων Διανέλος το πραγματικό όνομα), που έμενε και διακονούσε σο Ναό εκείνο.
Χαρακτηριστικά τα ταξικά στεγανά της εποχής. Δούλες και παραμάννες ήταν απλοϊκά κορίτσια, που έρχονταν από την επαρχία, για αναζήτηση "καλύτερης τύχης". Ήταν οι "μετανάστες" της εποχής..
Αξιοπρόσεκτη και αξιοθαύμαστη η ευρύτητα του πνεύματος και του ηθικού κριτηρίου του Παπαδιαμάντη.
Αφ'ενός υποστηρίζει την θέσπιση του πολιτικού γάμου, θεσμός που οικονομεί όσους αντιμετωπίζουν ποικίλα εμπόδια για μιά άμεση θρησκευτική τελετή.
Αφ'ετέρου προσεγγίζει το δράμα της δασκάλας, που παγιδεύτηκε, με τόση συμπάθεια και κατανόηση και με τόση ελπίδα για το τελικό έλεος παρά Θεού..


http://papadiamandes.files.wordpress.com/2011/02/cf80ceb1cf80ceb1ceb4ceb9ceb1cebc-cf87cf89cf81ceafcf82cf83cf84ceb5cf86ceaccebdceb9.pdf

Τὸ Νησὶ τῆς Οὐρανίτσας

Μπορεῖτε νὰ τὸ κατεβάσετε ἀπὸ ἐδῶ:

http://papadiamandes.files.wordpress.com/2010/12/nisi_ouranitsas.pdf







Δεξιά Τσουγκριάς, Τσουγκριάκι
και αριστερά η πόλη, το Μπούρτζι και το Μαραγκός ή Νησί της Ουρανίτσας





τα Μνημούρια αριστερά, όπου το Κοιμητήριο και δεξιά το Νησί της Ουρανίτσας.

Κάνοντας κλικ πάνω στην Φωτογραφία, την βλέπετε σε μεγέθυνση και την αντιγράφετε, αν θέλετε..

Τὸ θαῦμα τῆς Καισαριανῆς

μπορεῖτε νὰ τὸ κατεβάσετε ἀπὸ ἐδῶ:
http://papadiamandes.files.wordpress.com/2010/12/thauma_kaisarianis.pdf

Ἡ Γλυκοφιλοῦσα

Μπορείτε να το κατεβάσετε από εδώ:

http://papadiamandes.files.wordpress.com/2010/08/glykofiloussa.pdf

Τὰ μαῦρα κούτσουρα

Μπορείτε να το κατεβάσετε από εδώ:
http://papadiamandes.files.wordpress.com/2010/07/maura_koutsoura.pdf

στο διήγημα αυτό ο Παπαδιαμάντης περιγράφει με τον ανεπανάληπτο τρόπο του την δραματική ιστορία ενός προπάππου του, του Αλυπίου Δημητριάδη, ο οποίος διετέλεσε Ηγούμενος της Μονής Ευαγγελιστρίας στη Σκιάθο, από το 1822-1829.

Παραθέτω και ορισμένα συμπληρωματικά στοιχεία της οικογενείας Δημητριάδη-Επιφανιάδη:
Αλύπιος Δημητριάδης Ιερομόναχος. +1829
Πρεσβύτερος υιός του προεστού της Σκιάθου Δημητράκη Οικονόμου και της συζύγου του, Σάρας (όχι Αρετής)
4ος Ηγούμενος της Μονής Ευαγγελιστρίας Σκιάθου κατά τα έτη 1822-1829. Διακρίθηκε για την αρετή και την ασκητική του διαγωγή καθώς και για τη μεγάλη εργατικότητά του. Επίσης, υπήρξε φίλος του στρατηγού καρατάσου και εβοήθησε πολύ στους αγώνες τις Εθνικής Παλιγγενεσίας. Εκοιμήθη το 1829.

Επιφανιάδης Διονύσιος Ιερομόναχος. 1802-1887 Ο Γέροντας ή Λογιώτατος.
Υιός του Διδασκάλου του Γένους Επιφανίου Δημητριάδη (+1825), ο οποίος και αυτός επωνομάζετο Λογιώτατος. Τέκνα του Επιφανίου και της Ουρανίτσας του Θωμά Κουμπή ήταν: Θωμάς, Δημήτριος-Διονύσιος, Σάρα, Αρετή, Ουρανία (επωνομαζόμενες κατ’ακολουθίαν «Λεωτατίνες»).
Η Αρετή-Αρετίτσα είναι η γιαγιά των διηγηματογράφων Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη και Αλεξάνδρου Μωραϊτίδου.
Ο Διονύσιος Επιφανιάδης εγεννήθη εις Σκιάθον το Πάσχα του 1802 και ωνομάζετο κατά κόσμον Δημήτριος. Εξεπαιδεύθη κοντά στον εν Πάρῳ γέροντα Κυριλλάκη τον Κολλυβά και εγένετο μικρόσχημος μοναχός μετονομασθείς εις Δανιήλ.
Εδίδαξε την ελληνικήν φιλολογίαν εις Σκιάθον και Πάρον.
Απεσύρθη (1833) εις την Μονήν Αγ.Παντελεήμονος του Αγ. Όρους όπου εγένετο μεγαλόσχημος μοναχός, μετονομασθείς εις Διονύσιον και εχειροτονήθη ιερεύς. Εκλήθη εις Κωνσταντινούπολιν, ως σύμβουλος των πατριαρχών Γρηγορίου ΣΤ' (1835-1840) και Ανθίμου Δ' (1840-1841, 1848-1852). Επέστρεψεν εις Σκίαθον (1849) και ίδρυσε Μονήν, αλλά συλλαμβάνεται (1852) ως δήθεν συνεργάτης του Παπουλάκου και εξορίζεται. Ο ναύαρχος Ανδρέας Μιαούλης [ή μάλλον ο υιός του Ανρέα, ο Αθανάσιος] τον έγκαθιστα εις Υδραν (1862), όπου εκλέγεται Ηγούμενος της Μονής Προφήτου Ηλιού.
Ο καθηγητής και επίσκοπος Σύρου Αλέξανδρος Λυκούργος δια νυκτός τον μεταφέρει εις Σύρον σύμβουλόν του και πνευματικόν (1868-1882).
Τέλος εγκαθίσταται εις Σκίαθον και παραμένει μέχρι του θανάτου του (1882-1887). Εκεί ίδρυσε τις Μονές Παναγία η Κουνίστρα (ανδρών) και Τιμ. Προδρόμου (γυναικών). Ακολουθώντας τις αντιλήψεις των Κολλυβάδων, υπήρξε τύπος αυστηρού, ευσεβούς, δραστήριου και λόγιου μοναχού, συνέβαλε στήν πνευματική αναγέννηση των νήσων του Αιγαίου, ενίσχυσε δε πνευματικώς τους διηγηματογράφους Αλέξανδρον Μωραϊτίδην και Αλέξανδρον Παπαδιαμάντην. Γενικώς, ενηρμόνισε την γραμματικήν μόρφωσιν προς την Ορθόδοξον ευσέβειαν και Παράδοσιν, έκρινε δε με αυστηρότητα την δημοσίαν ζωήν της Νεωτέρας Ελλάδος.
βλ. Θρησκ. και Ηθ. Εγκυκλοπαίδεια. 5, 800

Ὁ Γᾶμος τοῦ Καρα-Ἀχμέτη

Ο Γαμος του Καρα-Αχμέτη.

Μπορειτε να το κατεβάσετε από εδω:
http://papadiamandes.files.wordpress.com/2010/07/kara_achmetis.pdf

Ἐπιμηθεὶς εἰς τὸν βράχον

Μπορεῖτε νὰ κατεβάσετε τὸ κείμενον τοῦ Διηγήματος σὲ ἔγγραφον pdf ἀπὸ τὸν παρακάτω Σύνδεσμον:

http://papadiamandes.files.wordpress.com/2010/07/epimytheis.pdf

Τὸ Διήγημα ἀναφέρεται σὲ ἐκδρομὴν καὶ Θ.Λειτουργίαν κατὰ τὴν ἑορτὴν τῆς Ἀναλήψεως, στὸν Ναὸν τοῦ Χριστοῦ στὸ Κάστρον τῆς Σκιάθου.

Τελικῶς ὁ πυρὴν τῆς διηγήσεως εἶναι τὸ θέμα κατὰ πόσον ἦτο ὠφέλιμον καὶ πρέπον νὰ ἐπιδοθῇ ὁ Παπαδιαμάντης, μὲ τὸ τόσον πλούσιον ψυχικὸν περιεχόμενον καὶ τὴν μόρφωσίν του, νὰ ἐπιδοθῇ εἰς συστηματικὸν κήρυγμα.

Ὡς γνωστὸν ὁ Παπαδιαμάντης ἐπιμελῶς ἀπέφευγε τοιούτου εἴδους δρᾶσιν, παρ᾿ ὅτι εἰς τὴν ἐποχήν του ὑπῆρχεν ἰσχυρὸν ῥεῦμα πρὸς τοῦτο.

Τὸ "ἐπιμηθεῖς" ἴσως σημαίνει ὅτι ὁ φίλος του, ποὺ ἐπέμενε νὰ τὸν συμβουλεύῃ περὶ τοῦ πρακτέου, ἤτοι περὶ τοῦ νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὸ κήρυγμα, "ἐσκέφθη ἐξ ὑστέρου ὡριμότερον" καὶ ἀνεγνώρισε τὴν ματαιότητα τοῦ πρῴην λογισμοῦ του.